5 misverstanden over therapie

Als je nog nooit psychische hulp nodig hebt gehad is de kans groot dat je misvattingen hebt over geestelijke gezondheidszorg en wat er echt gebeurt in therapie.

Dat is niet erg. Niet-juristen weten doorgaans ook niet veel over rechtszaken of de wet. Maar het kan een probleem worden als je zelf last krijgt van je psychische gezondheid of als iemand in je omgeving hiermee worstelt.

Dit zijn veelvoorkomende misvattingen over therapie.

Therapie is geen snelle oplossing voor je problemen.

Er is een zeer beperkt aantal problemen waarvoor met enkele sessies therapie al genoeg inzicht en behandeling mogelijk is. Een uitzondering hierop is exposure-therapie bij een specifieke fobie. Als dat niet is waar je last van hebt, dan moet je tijd vrijmaken voor dit proces.

De eerste paar afspraken worden meestal gebruikt door jou en je therapeut om te bepalen of therapie nuttig kan zijn. Je wordt gevraagd om te praten over de specifieke zorgen die je hebt geleid tot het zoeken naar zorg, maar ook over elementen van je bredere medische, sociale en familiegeschiedenis die de therapeut zullen helpen om je beter te leren kennen.

Voor sommige mensen is het vrij ongemakkelijk om openlijk over hun symptomen en geschiedenis te praten. Voor anderen geven deze sessies al verlichting van de klachten. Maar het is hoe dan ook hoogst onwaarschijnlijk dat een zinvolle, blijvende verandering of oplossing voor langdurige denkpatronen, relaties of gedragingen kan worden bereikt in een handvol afspraken.

Als er na de verkenning wordt gekozen voor cognitieve gedragstherapie, interpersoonlijke psychotherapie, of acceptatie- en commitment-therapie krijg je een duidelijke tijdslijn. Psychodynamische psychotherapie en psychoanalyse, die zich richten op de verkenning van onbewuste verlangens en processen, zullen waarschijnlijk een nog grotere tijdsinvestering vergen.

In therapie zijn is niet gemakkelijk.

Therapie is hard werken. Bij een somatisch probleem doet de arts het opereren. In therapie moet je ook zelf aan de slag. De therapie zal vereisen dat je jezelf goed onder de loep neemt. Je staat er niet alleen voor, je therapeut zal ook hard werken.

Je zult samenwerken om:

  1. meer bewustzijn te ontwikkelen over wat precies de oorzaak is van je probleem (bijvoorbeeld bepaalde manieren van denken, vermijdend gedrag, het uiten van of omgaan met verschillende emoties, of je communicatiestijl),
  2. te begrijpen hoe je huidige patronen je goed en minder goed dienen,
  3. te experimenteren met verschillende manieren van denken, doen, relateren, en met iets omgaan.

In behandeling zijn betekent niet dat je je beter voelt.

Net als met een chemokuur wordt je in veel gevallen eerst zieker van therapie voordat je beter wordt. Praten over traumatische ervaringen kan bijvoorbeeld je slaap verstoren of je angst groter maken. Het confronteren van manieren waarop anderen je slecht behandeld hebben, of over de manieren waarop je anderen hebt mishandeld, kan leiden tot verdriet en boosheid.

Iets moeten confronteren waar je bang voor bent, of dat nu een achtbaan is, je hand opsteken in de klas, of besluiten te gaan scheiden, kan op korte termijn meer angst veroorzaken.

Als je je slecht voelt tijdens therapie, vergeet niet dat de oude patronen ook slecht aanvoelen. Probeer het de tijd te geven om te zien of dit moeilijke moment op de lange termijn plaats zal maken voor iets beters.

Praten met een therapeut is niet hetzelfde als praten met een vriend.

Als je praat over je problemen met je vriend, vertelt hij jou ook over zijn problemen. Als je praat over problemen met een therapeut of psycholoog betekent dat niet automatisch dat je ook persoonlijke zaken terughoort.

In sommige vormen van therapie gebruikt de therapeut jouw aannames en projecties over hem of haar om meer te leren van jezelf. Soms gebruikt de therapeut grenzen om jou iets te leren over grenzen stellen.

Wat je psycholoog of therapeut aan persoonlijke informatie met je deelt is als het goed is niet bedoeld als vriendschappelijke wederkerigheid. Bij alles wordt de focus gehouden op jouw doelen.

Je therapeut zal je niet vertellen wat je moet doen.

Je therapeut zal je meestal niet precies vertellen wat je moet doen, welke beslissing je moet nemen, of dat je de ‘juiste’ keuze hebt gemaakt.

Omdat je therapeut niet direct met de gevolgen van je keuzes moet leven, zal hij of zij zich meestal onthouden van openlijke instructies. Er zijn zeker uitzonderingen op deze regel, bijvoorbeeld als er een zorg is voor je veiligheid of die van iemand anders.

In de meeste gevallen zal je therapeut je vragen stellen om je te helpen bepalen wat je wilt doen en waarom. Je therapeut kan je begeleiden bij het overwegen van de opties die je hebt bedacht, opties die je niet voor ogen had of bij het doordenken van de gevolgen van mogelijke keuzes.

Als je gedurende een langere periode met dezelfde therapeut werkt kan je therapeut je ook herinneren aan eerdere beslissingen en de gevolgen daarvan, of herhalende patronen signaleren. Dit kan je extra informatie geven over hoe je te werk kan gaan of hoe je met de uitkomst van de beslissing kan omgaan.

Verwacht niet dat de eerste de beste therapeut ‘de ware’ is.

Een therapeutische relatie is uniek, maar het is ook een langdurige relatie tussen twee mensen. En niet elke twee mensen kunnen samen een succesvolle relatie aangaan.

Jij bent de expert in jou zijn. Je hebt een bepaald karakter en een persoonlijke leerstijl, een perceptie van je problemen en een idee van je doelen voor de therapie. Je therapeut is een expert op het gebied van de geestelijke gezondheid, en hij of zij heeft een eigen specifieke therapeutische stijl, gebieden van klinische ervaring en een eigen karakter.

Het is heel goed mogelijk dat jij en je therapeut niet klikken, of dat er meer dan één afspraak nodig is om te beslissen of deze psycholoog wel bij je past. Het kan zijn dat je meer dan één psycholoog voor meerdere sessies moet zien voordat je de juiste therapeut vindt.

Hou de volgende vragen in je achterhoofd als je zoekt naar iemand om therapie van te krijgen:

  • Heeft de therapeut je vragen over je diagnose, over zijn of haar klinische ervaring en welke behandeling zou kunnen aansluiten op jouw problemen naar tevredenheid beantwoord?
  • Klikt het in gesprek, in de omgeving, in zijn of haar beschrijving van praktische zaken zoals betaling, annulering, noodgevallen enzovoorts?
  • Stelt de therapeut je weloverwogen vragen?
  • Hoe comfortabel voelt het om openlijk met deze therapeut te praten?
  • Hou je van zijn of haar stijl, met inbegrip van de mate van interactie, het gebruik van en gevoel voor humor, en zijn of haar vermogen je emotionele toestand te zien, te doorzien en aan te pakken?