Het Deutsches Afrikakorps
Het Deutsches Afrikakorps was een Duitse legereenheid die tijdens de Tweede Wereldoorlog actief was in Noord Afrika. De eenheid maakte deel uit van de Wehrmacht en werd ingezet in het kader van de oorlog die nazi Duitsland voerde tegen het Britse Rijk en diens bondgenoten. Het Afrikakorps stond grotendeels onder bevel van Erwin Rommel en opereerde binnen de centrale bevelsstructuren van het Duitse opperbevel. De inzet in Afrika vormde een uitbreiding van eerdere Duitse militaire campagnes in Europa en diende strategische belangen rond het Middellandse Zeegebied.
Uitzending naar Noord Afrika
In februari 1941 besloot de Duitse legerleiding een expeditieleger naar Libië te sturen. De kern van deze strijdmacht bestond uit de Vijfde Lichte Divisie. De opdracht was het ondersteunen van Italiaanse troepen, die na herhaalde nederlagen tegen Britse eenheden ernstig waren verzwakt. Met de Duitse inzet hoopten de Asmogendheden het militaire evenwicht in Noord Afrika te herstellen. De verplaatsing van Duitse troepen betekende een duidelijke escalatie van het conflict in de regio.
Bij aankomst in Tripoli bleek de samenwerking met Italiaanse bevelhebbers problematisch. Er was sprake van gebrekkige afstemming en onderling wantrouwen. Duitse commandanten namen al snel een dominante rol in de gezamenlijke operaties. De militaire aanwezigheid vergrootte de druk op lokale infrastructuur en bevoorrading. Dit had directe gevolgen voor het dagelijks leven van de bevolking in het gebied.
Vroege operaties en Tobroek
In het voorjaar van 1941 werden Britse troepen over grote afstanden teruggedrongen. De Duitse opmars bereikte de omgeving van Tobroek, aan de grens van Libië en Egypte. De stad werd omsingeld maar niet ingenomen. De gevechten gingen gepaard met schade aan infrastructuur en maakten omliggende gebieden onveilig. De militaire acties waren gericht op terreinwinst en het verstoren van Britse bevoorrading.
In deze fase kreeg Rommel binnen Duitsland bekendheid als militair bevelhebber. Deze reputatie werd versterkt door propaganda, die de aandacht richtte op tactische manoeuvres en improvisatie. De bredere context van de oorlog en de gevolgen voor burgers in het gebied bleven daarbij onderbelicht.
Reorganisatie en uitbreiding
Midden 1941 werd het Afrikakorps organisatorisch herzien. Het werd onderdeel van de nieuw gevormde Panzergruppe Afrika. De Vijfde Lichte Divisie kreeg de naam 21ste Pantserdivisie. Daarnaast werden de 15e Pantserdivisie en de 90ste Lichte Divisie toegevoegd. Ook vijf Italiaanse divisies kwamen onder dit gezamenlijke bevel te staan. De herstructurering had tot doel de slagkracht te vergroten, maar verhoogde ook de logistieke belasting.
In november 1941 ondernamen Britse commando’s een poging om Rommel uit te schakelen. Deze actie mislukte doordat hij zich niet op de veronderstelde locatie bevond. De strijd in Noord Afrika ging onverminderd door.
Brits offensief en tijdelijke Duitse successen
Eind 1941 begonnen Britse troepen een nieuw offensief, wat leidde tot het ontzet van Tobroek. Duitse en Italiaanse eenheden trokken zich terug tot El Agheila. Na een periode van hergroepering volgde opnieuw een Duits offensief. In juni 1942 werd Tobroek alsnog ingenomen na zware gevechten. Kort daarna werd Rommel bevorderd tot Generaal veldmaarschalk, waarmee het Duitse leiderschap het belang van dit succes onderstreepte.
De Duitse opmars ging verder richting Egypte en bereikte El Alamein. De frontlijn kwam daarmee dicht bij strategische doelen zoals Alexandrië en het Suezkanaal. Verdere uitbreiding zou grote gevolgen hebben gehad voor internationale handelsroutes en de regionale machtsverhoudingen.
Keerpunt bij El Alamein
De Duitse aanval bij El Alamein stuitte op groeiende Britse weerstand. De Eerste Slag bij El Alamein leidde niet tot doorbraak en dwong de Duitse troepen in het defensief. De Britse strijdkrachten versterkten hun positie en kregen nieuw leiderschap. Een later Duits offensief bij Alam el Halfa mislukte eveneens. In deze periode verliet Rommel tijdelijk het front wegens ziekte.
In oktober 1942 begon een grootschalig Brits offensief dat bekend werd als de Tweede Slag bij El Alamein. De Duitse linies werden doorbroken. Ernstige tekorten aan brandstof en materieel maakten een ordelijke verdediging onmogelijk. Duitse en Italiaanse troepen trokken zich steeds verder terug richting het westen.
Geallieerde landingen en nederlaag
In november 1942 landden geallieerde troepen in Noordwest Afrika tijdens Operatie Toorts. Kort daarna keerden ook de in Noord Afrika aanwezige troepen van Vichy Frankrijk zich tegen Duitsland en Italië. Het Afrikakorps raakte hierdoor ingesloten tussen meerdere vijandelijke legers.
In februari 1943 volgde een laatste Duits offensief, waarbij Duitse en Amerikaanse grondtroepen voor het eerst rechtstreeks tegenover elkaar stonden. De gevechten rond de Kasserinepas verliepen aanvankelijk in Duits voordeel. Na herstructurering van het Amerikaanse bevel verloren de Duitse troepen dit voordeel. Het Afrikakorps werd verder teruggedrongen en capituleerde uiteindelijk in mei 1943 in Tunesië. Ongeveer 230.000 Duitse en Italiaanse militairen gingen in krijgsgevangenschap. Rommel was op dat moment al naar Duitsland teruggeroepen.
Beoordeling
Na de oorlog ontstond het beeld dat het Afrikakorps nauwelijks betrokken zou zijn geweest bij ideologisch gemotiveerd geweld. Dit beeld werd mede gevormd door propaganda en latere publicaties. In werkelijkheid opereerde het Afrikakorps binnen hetzelfde militaire en ideologische systeem als andere Duitse eenheden. Joodse gemeenschappen in Noord Afrika kregen te maken met registratie, dwangarbeid en uitsluiting. Lokale bevolking werd geconfronteerd met repressie en onteigening.
De afwezigheid van grootschalige vervolging na de oorlog zegt vooral iets over politieke keuzes in de naoorlogse periode. Voor een historische beoordeling is het noodzakelijk het Afrikakorps te plaatsen binnen de bredere context van de Duitse oorlogspolitiek. Zonder die context ontstaat een onvolledig en misleidend beeld van de rol van deze eenheid.
Waarom word je steeds verliefd op hetzelfde type?
Lees het artikel Lovemaps: de verborgen blauwdruk van onze liefde.
Nog niet gevonden wat je zocht? Ik help je graag verder.
