Wat is Witte Donderdag?

Witte Donderdag (Maundy Thursday) is de donderdag in de Goede Week en herdenkt volgens de christelijke traditie het Laatste Avondmaal van Jezus met zijn discipelen. Tijdens deze maaltijd, vlak voordat Jezus werd gearresteerd, stelde hij de Eucharistie (het Heilig Avondmaal of de Communie) in en gaf hij zijn discipelen de opdracht elkaar lief te hebben en te dienen.

Een belangrijk onderdeel van Witte Donderdag is de voetwassing. Volgens het evangelie van Johannes waste Jezus tijdens het Laatste Avondmaal de voeten van zijn discipelen als een daad van nederigheid en liefde. Hij gaf hen hiermee een voorbeeld om elkaar te dienen en te helpen, ongeacht hun positie of status. Dit ritueel wordt in veel kerken symbolisch herhaald, waarbij priesters of voorgangers de voeten van enkele gelovigen wassen om de boodschap van nederigheid en dienstbaarheid levend te houden.

De naam “Witte Donderdag” komt mogelijk van de witte liturgische gewaden die in katholieke kerken worden gedragen om de zuiverheid en vreugde van deze instelling te symboliseren. Tegelijk is het een dag van bezinning, want het markeert het begin van het lijden van Jezus dat de volgendeze dag op Goede Vrijdag tot een climax komt. Witte Donderdag is ook onderdeel van de Goede Week

In Nederland speelt Witte Donderdag een bijzondere rol dankzij The Passion, een modern muzikaal evenement waarin het lijdensverhaal van Jezus op eigentijdse wijze wordt uitgebeeld. In verschillende steden komen mensen samen om dit spektakel live of op televisie te volgen. Deze eigentijdse viering trekt jaarlijks miljoenen kijkers en voegt een unieke, toegankelijke dimensie toe aan de traditionele herdenking van Witte Donderdag.

Toekomstige data van Witte Donderdag

• 2025: 17 april
• 2026: 2 april
• 2027: 25 maart
• 2028: 13 april
• 2029: 29 maart
• 2030: 18 april
• 2031: 10 april
• 2032: 25 maart
• 2033: 14 april

Geschiedenis en oorsprong

Witte Donderdag is al sinds de vroegste tijden een belangrijke dag in de christelijke kalender. De eerste christenen kwamen samen om het Laatste Avondmaal te herdenken, waarbij ze brood braken en wijn dronken, zoals Jezus had opgedragen. In de middeleeuwen ontwikkelden zich plechtige rituelen, zoals de voetwassing, waarbij priesters symbolisch de voeten van gelovigen wasten, net zoals Jezus dat bij zijn discipelen deed.

Deze dag kreeg in veel kerken een dubbel karakter: enerzijds is het een viering van de instelling van de Eucharistie, anderzijds een sombere voorbereiding op het lijden van Jezus. Met het vallen van de avond begint de zogenoemde Paastriduum, de drie heilige dagen die uitmonden in de viering van Pasen.

Wie doet er mee aan Witte Donderdag?

• Christenen: Gelovigen die het Laatste Avondmaal herdenken en deelnemen aan eucharistievieringen.
• Kerken en religieuze organisaties: Plaatsen waar speciale Witte Donderdag-diensten worden gehouden.
• Priesters en voorgangers: Leiders die rituelen zoals de voetwassing en de eucharistie leiden.
• Mensen in noodopvang en liefdadigheid: In sommige tradities wordt Maundy Thursday ook een dag van dienen, met liefdadigheidsacties en maaltijden voor de armen.
• Sociale media-gebruikers: Personen die reflecties, gebeden en teksten over Witte Donderdag delen.

Slogans en thema’s

Witte Donderdag draait om dienstbaarheid, opoffering en de instelling van de Eucharistie. “Gij zult elkaar liefhebben” herinnert aan de opdracht die Jezus gaf. “Doe dit tot mijn gedachtenis” verwijst naar de instelling van het Avondmaal. “Een dag van dienstbaarheid en liefde” benadrukt de nederigheid en zorg voor anderen.

Kleuren, symbolen en patronen

Kleuren:

• Wit: staat voor zuiverheid, vreugde en de instelling van de Eucharistie.
• Paars: verwijst naar de soberheid van de vastentijd, die op deze avond afloopt.
• Rood: soms gebruikt om het komende lijden van Jezus te symboliseren.

Symbolen:

• Brood en wijn: herinneren aan het Laatste Avondmaal en de instelling van de Eucharistie.
• Voeten wassen: symbool van nederigheid en dienstbaarheid.
• Het lam: verwijst naar Christus als het Lam Gods, dat geofferd wordt.

Patronen:

• Cirkels en spiralen: symboliseren de verbondenheid tussen gelovigen in de Eucharistie.
• Kruisvormen: herinneren aan het komende lijden van Jezus.
• Golven: verwijzen naar reiniging en de voetwassing.

Meest gebruikte hashtags

• #WitteDonderdag
• #MaundyThursday
• #LaatsteAvondmaal
• #Eucharistie
• #Voetwassing

Hoe vier je Witte Donderdag?

• Neem deel aan een eucharistieviering: Veel kerken houden plechtige diensten met rituelen zoals het breken van brood en het drinken van wijn.
• Doe aan voetwassing: Sommige gemeenschappen herdenken Jezus’ dienstbaarheid door symbolisch elkaars voeten te wassen.
• Lees bijbelteksten over het Laatste Avondmaal: Bijvoorbeeld uit de evangeliën van Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes.
• Reflecteer op dienstbaarheid: Zoek een manier om anderen te helpen, in de geest van Jezus’ voorbeeld.
• Deel inspirerende gedachten: Schrijf of post een boodschap over wat dienstbaarheid en liefde betekenen in het dagelijks leven.

Waarom is Witte Donderdag belangrijk?

Witte Donderdag vormt het startpunt van de heilige drie dagen die naar Pasen leiden. Het is een moment om stil te staan bij de kern van het christelijk geloof: de instelling van de Eucharistie, de oproep tot liefdevolle dienstbaarheid en de bereidheid tot offer. Voor velen is het een dag van verdieping, gemeenschap en voorbereiding op het lijden en de opstanding van Christus.

Gerelateerde artikelen

1. Goede Vrijdag
2. Goede Week
3. 4 februari: Dag van de Afschaffing van Foltering