flying plane under cloudy sky during daytime

Vliegschaamte: de ecologische voetafdruk van vliegreizen

Het Zweedse concept vliegschaamte belichaamt een echt 21e-eeuws fenomeen. Het is dat ijzige gevoel dat je krijgt als je een vliegtuig neemt, omdat je weet hoe slecht het voor het milieu is om te vliegen. De uitstoot van broeikasgassen door vliegtuigen draagt bij aan de klimaatverandering, wat het bewustzijn en de bezorgdheid over de ecologische voetafdruk van vliegreizen vergroot. Hoewel vliegschaamte over het algemeen niet wordt beschouwd als een officiële psychische stoornis, kan het wel ernstige vormen aannemen die het dagelijks leven beïnvloeden.

De opkomst van vliegschaamte

Het woord ‘vliegschaamte’ komt van het Zweedse ‘flugsham’ of ‘flygskam’ . Veel Noord-Europeanen hebben last van vliegschaamte vanwege het klimaat: ze reizen alleen via de grond. Het reizen per trein wordt daarom steeds populairder. De Zweden behoorden tot de frequente vliegers. Ze vlogen 7 keer meer dan de gemiddelde wereldburger. Hoewel de totale CO2-uitstoot van Zweden sinds 1990 met 24% is gedaald, is het luchtverkeer in die tijd met 61% gegroeid.

Een vooraanstaand schrijver in een populaire krant klaagde over “idiote levensstijl” van frequent vliegen en noemde het de “duurste zelfmoord in de wereldgeschiedenis”. Veel onderzoekers en kunstenaars reageerden daarop. Vliegen is voor hen geen alternatief meer. Een beroemde athleet, Björn Ferry, stond erom bekend alleen naar sportevenementen te gaan als hij er met de trein kon komen.

De hashtag in Zweden was #jagstannarpåmarken: “Ik blijf op de grond”. De trend verspreidde zich langzaam over de grenzen van Zweden, onder de internationale hashtag #flyingless. Veel mensen kiezen er nu voor om alternatieve, milieuvriendelijkere vervoersmiddelen te gebruiken, zoals treinen of elektrische auto’s, in plaats van te vliegen.

De impact van vliegreizen op het milieu

  1. CO2-uitstoot: Vliegtuigen stoten een aanzienlijke hoeveelheid koolstofdioxide (CO2) uit, een broeikasgas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde.
  2. Uitstoot van andere schadelijke gassen: Naast CO2 stoten vliegtuigen ook andere schadelijke gassen en deeltjes uit die bijdragen aan de luchtvervuiling.
  3. Hoge energieconsumptie: De energie die nodig is om een vliegtuig te laten vliegen is aanzienlijk, vooral in vergelijking met andere vormen van transport.

Alternatieven voor vliegreizen

Met het oog op de milieu-impact kiezen steeds meer mensen voor alternatieve vervoersmiddelen. Hier zijn enkele opties:

  1. Treinreizen: Treinen zijn over het algemeen energie-efficiënter en stoten minder broeikasgassen uit per kilometer per passagier dan vliegtuigen.
  2. Elektrische voertuigen: Elektrische auto’s en bussen zijn goede alternatieven, vooral als de elektriciteit afkomstig is van hernieuwbare bronnen.
  3. Carpoolen: Door het delen van ritten kunnen individuen de totale uitstoot verminderen en tegelijkertijd geld besparen op reiskosten.
  4. Fietsen en wandelen: Voor korte afstanden zijn fietsen en wandelen uitstekende, emissievrije opties.

Is vliegschaamte terecht?

Er zijn gemengde gevoelens over de gerechtvaardigdheid van vliegschaamte. Een deel van de discussie richt zich op de frequentie van vliegen. Er wordt aangevoerd dat vliegreizen soms onvermijdelijk zijn vanwege werk, studie of familie in het buitenland, en daarom niet altijd een puur individuele keuze vertegenwoordigen.

Argumenten voor Vliegschaamte

  1. Hoge CO2-uitstoot: Vliegtuigen stoten aanzienlijke hoeveelheden CO2 uit. Dit draagt bij aan de opwarming van de aarde.
  2. Alternatieven Beschikbaar: Voor veel routes zijn er alternatieve vormen van vervoer die minder milieubelastend zijn, zoals de trein.
  3. Collectieve Verantwoordelijkheid: Het is niet alleen de taak van overheden en bedrijven om duurzaam te handelen. Individuen kunnen ook bijdragen door bewuste keuzes te maken.

Argumenten tegen Vliegschaamte

  1. Onrealistisch voor Sommige Reizen: Voor sommige bestemmingen zijn er geen praktische alternatieven voor vliegen.
  2. Economische Impact: Luchtvaart draagt bij aan economische ontwikkeling, zowel lokaal als globaal.
  3. Technologische Vooruitgang: Er wordt gewerkt aan schonere vliegtechnologieën die in de toekomst de impact kunnen verminderen.

Bewustwording

De beweging rond vliegschaamte heeft geleid tot een grotere bewustwording van de milieu-impact van reizen. Het stimuleert individuen en organisaties om hun reisgewoonten te heroverwegen en te zoeken naar duurzamere alternatieven. Door te kiezen voor milieuvriendelijkere vervoersopties en de ecologische voetafdruk van reizen te verminderen, kan iedereen een bijdrage leveren aan een meer duurzame en groenere toekomst.

Reisbewustzijn

Reisbewustzijn is het bewust zijn van de impact die reizen heeft op zowel de reiziger als de bestemming. Dit omvat verschillende aspecten waaronder het milieu. Steeds meer mensen zijn zich bewust van de ecologische voetafdruk die reizen kan achterlaten. Denk aan de uitstoot van vliegtuigen of het overtoerisme dat natuurgebieden kan aantasten. Duurzaam reizen gaat over het maken van keuzes die de impact op het milieu minimaliseren.

  • Tips:
    • Kies voor openbaar vervoer of fietsen in plaats van een huurauto.
    • Vermijd het gebruik van wegwerpplastic.

Symptomen

De symptomen van ernstige vliegschaamte kunnen lijken op die van andere angststoornissen. Mensen met ernstige vliegschaamte kunnen de volgende symptomen ervaren:

  1. Overmatige bezorgdheid over vliegen, zelfs als er geen reis gepland staat.
  2. Vermijden van alle discussies of gedachten over vliegen.
  3. Lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, zweten of trillen bij het denken aan vliegen.
  4. Sociale isolatie door het vermijden van situaties waarbij vliegen betrokken is.

Mogelijke behandeling

Als vliegschaamte een invloed heeft op het dagelijkse functioneren, kan behandeling nodig zijn. Enkele mogelijke behandelopties zijn:

  1. Cognitieve Gedragstherapie (CGT): Helpt bij het identificeren van negatieve gedachtepatronen en leert copingstrategieën aan.
  2. Mindfulness en meditatie: Kan helpen bij het beheersen van angstsymptomen en het focussen op het heden in plaats van toekomstige vliegreizen.
  3. Farmacologische behandeling: In ernstige gevallen kunnen medicijnen zoals antidepressiva of angstremmers worden voorgeschreven.
  4. Ecologische herscholing: Leren over duurzame vliegopties en het compenseren van de CO2-uitstoot kan helpen het schuldgevoel te verminderen.

Tenslotte

Vliegschaamte is een indicatie van een groeiend wereldwijd bewustzijn van de milieukosten van vliegreizen. Het reflecteert een positieve stap naar een meer ecologisch bewuste samenleving die de waarde van duurzaam reizen erkent.

Scroll naar boven