Hindu God statue

15 onbekende of onbegrepen psychische syndromen

Wereldwijd lijden 450 miljoen mensen aan een psychische stoornis of psychische klachten. De meeste mensen kennen wel iemand met depressie, angstklachten of een burn-out. Ook autisme, PTSS en ADHD lijken relatief vaak voor te komen. Dit zijn 15 veel zeldzamere of onbegrepen psychische stoornissen, klachten en syndromen:

1: alien-handsyndroom

Het alien-handsyndroom is een zeldzame neurologische aandoening waarbij mensen een volledig verlies van controle over een hand of een ledemaat ervaren.

Het oncontroleerbare ledemaat lijkt een eigen wil te nemen en kan bijvoorbeeld jezelf of anderen proberen te verstikken, kleding scheuren of je tot het punt van bloeden krabben.

Het alien-handsyndroom komt meestal voor bij patiënten met de ziekte van Alzheimer of de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, of als gevolg van een hersenoperatie waarbij de twee hersenhelften van elkaar zijn gescheiden.

Helaas bestaat er geen genezing voor het alien-handsyndroom.

2: apotemnofilie

Apotemnofilie is een neurologische aandoening die wordt gekenmerkt door het overweldigende verlangen om een specifiek gezond lichaamsdeel te amputeren of te beschadigen. Apotemnofilie staat ook bekend als Body Integrity Identity Disorder of Amputee Identity Disorder.

Hoewel er niet veel bekend is over deze aandoening, wordt verondersteld dat het gepaard gaat met schade aan de rechterpariëtale kwab van de hersenen.

Omdat de overgrote meerderheid van de chirurgen op verzoek geen gezonde ledematen zal amputeren voelen sommige lijders aan apotemnofilie zich gedwongen om zelf te amputeren – een gevaarlijk scenario.

Degenen die een ledemaat hebben kunnen laten verwijderen door een arts zijn meestal blij met hun beslissing.

3: boanthropie

Boanthropie is een zeer zeldzame stoornis waarbij mensen geloven dat ze koeien zijn en zich ook als koeien gedragen. Soms zijn mensen met boanthropie zelfs te vinden in weilanden met koeien en lopen ze op handen en voeten of kauwen op gras alsof ze een echt lid van de kudde zijn.

Mensen met boanthropie lijken zich niet te realiseren wat ze doen als ze zich gedragen als een koe, waardoor onderzoekers denken dat deze vreemde stoornis wordt veroorzaakt door een droomtoestand, psychose of zelfs hypnose. Interessant is dat sommige mensen denken dat boanthropie ook in de Bijbel wordt genoemd. Daarin wordt koning Nebukadnessar beschreven als iemand die “verdreven van de mens gras heeft gegeten als ossen”.

4: dissociatieve identiteitsstoornis

Dissociatieve Identiteitsstoornis (DIS) heeft een hoofdrol gehad in vele films en series maar is zeer onbegrepen. Mensen die aan DIS lijden hebben verschillende identiteiten, persona’s of ‘delen’.

Sommigen kunnen urenlang of jarenlang als één identiteit blijven bestaan. Anderen kunnen op elk moment en zonder waarschuwing van identiteit wisselen.

Lees meer over Dissociatieve Identiteitsstoornis in deze ervaringsverhalen

5: klinische lycantropie

Net als mensen met boanthropie geloven ook mensen die lijden aan klinische lycantropie dat ze in staat zijn om te veranderen in dieren. De naam lycantropie komt oorspronkelijk van het volksgeloof dat mensen kunnen veranderen in wolven (weerwolven).

Hoewel sommige mensen in heldere momenten een verandering in een wolf of hond beschrijven, is er vaker sprake van het veranderen in of voelen als andere dieren, zoals katten, paarden, vogels, kikkers, bijen of zelfs onbekende dieren.

In een casus uit 1989 (St Crispin Hospital in Northampton) wordt een geval beschreven van iemand die achtereenvolgens ‘veranderde’ in een hond, een paard en een kat alvorens weer in de realiteit terug te keren.

Mensen met klinische lycantropie gedragen zich soms ook steeds meer als een dier. Ze worden dan aangetroffen bebost gebied, waar ze leven of zich verstoppen.

6: nagebootste stoornis

Een nagebootste stoornis of het Syndroom van Münchhausen is een stoornis waar je jezelf opzettelijk ziek maakt of ziek voordoet.

Een dergelijke obsessie met ziekte komt vaak voort uit een trauma of een ernstige ziekte in het verleden. Soms is het een behoefte aan behandeld of verzorgd worden.

Een nagebootste stoornis kan ook by proxy zijn (het fingeren van ziekte of ziekmaken van iemand in je omgeving, zoals een kind, een ouder of een hond), of by internet (het fingeren van een ziekte op online fora of op social media om sympathie te krijgen).

Lees ook: nagebootste stoornis (Syndroom van Munchhausen)

7: reduplicatieve paramnesie

Lijkt op het Capgras-syndroom, maar in plaats van mensen als gekopieerde dubbelgangers zien geloven lijders aan reduplicatieve paramnesie dat een locatie is gedupliceerd. Dit geloof manifesteert zich op vele manieren, maar omvat altijd de overtuiging van de patiënt dat een locatie op twee plaatsen tegelijk bestaat.

De term reduplicatieve paramnesie werd voor het eerst gebruikt in 1903 door neuroloog Arnold Pick, en beschreef een patiënt met Alzheimer. Dit syndroom wordt meestal gezien bij patiënten met tumoren, dementie, hersenletsel of psychiatrische stoornissen.

8: Stockholmsyndroom

Het Stockholmsyndroom is een psychologische respons waarin een gevangene zich begint te identificeren met zijn of haar ontvoerder of degene die hem of haar gevangen houdt.

Psychologen die het syndroom hebben bestudeerd, geloven dat de band in eerste instantie ontstaat wanneer een dader iemand’ s leven bedreigt en er vervolgens voor kiest om het slachtoffer niet te doden. De opluchting van de gevangene bij het wegnemen van de doodsbedreiging wordt omgezet in gevoelens van dankbaarheid jegens de dader.

Het syndroom kan zich ook voordoen in andere levensbedreigende situaties of situaties die als zeer gevaarlijk worden beschouwd.

Lees meer: over het ontstaan van het Stockholmsyndroom

9: syndroom van Alice in Wonderland

Alice in Wonderland is pure fantasie, maar één van Alice’s bizarre ervaringen deelt kenmerken met een psychische stoornis. Het syndroom van Alice in Wonderland, ook bekend als het Todd-syndroom, wordt gekenmerkt door een vervorming van de omgeving. De aandoening wordt wel eens beschreven als een LSD-strip zonder euforie.

Mensen die lijden aan dit syndroom:

  • horen geluiden zachter of juist luider zijn dan ze in werkelijkheid zijn
  • zien objecten groter of kleiner dan in werkelijkheid
  • kunnen hun gevoel van snelheid verliezen
  • kunnen hun gevoel voor texturen verliezen
  • Kunnen een vervormd lichaamsbeeld hebben

Het syndroom van Alice in Wonderland is uiterst zeldzaam en in de meeste gevallen treft het mensen die een hersentumor of een geschiedenis van drugsgebruik hebben.

10: syndroom van Capgras of dubbelgangerswaan

Het syndroom van Capgras is een slopende psychische stoornis waarin iemand gelooft dat de mensen om hen heen zijn vervangen door dubbelgangers. Meestal gelooft iemand ook dat deze bedriegers kwaadaardig zijn of van plan zijn je schade toe te brengen.

In één beschreven geval geloofde een 74-jarige vrouw met het het syndroom van Capgras dat haar man was vervangen door een identiek uitziende bedrieger die haar pijn wilde doen.

Het syndroom van Capgras is relatief zeldzaam en ontstaat meestal na een hersenletsel of bij mensen die de diagnose dementie, schizofrenie of epilepsie hebben gekregen.

11: syndroom van Cotard

Mensen met het syndroom van Cotard geloven dat ze een wandelende dode of een geest zijn, dat hun lichaam aan het rotten en vergaan is, of dat ze al hun bloed en inwendige organen hebben verloren.

Het gevoel een rottend lichaam te hebben maakt meestal deel uit van de waanvoorstelling. In sommige gevallen zorgt de waanvoorstelling ervoor dat mensen met dit syndroom zichzelf uithongeren, omdat ze ‘al dood zijn’ .

Het bekendste geval van Syndroom van Cotard deed zich voor in Haïti, waar een man er absoluut van overtuigd was dat hij aan aids was gestorven en in de hel was.

12: syndroom van Diogenes

Het syndroom van Diogenes staat ook bekend als verzamelwoede of hoarding en is wat bekender dan de rest van deze lijst, maar wel één van de meest onbegrepen geestelijke stoornissen.

Dit syndroom wordt meestal gekenmerkt door het overweldigende verlangen om schijnbaar willekeurige items te verzamelen, waarmee vervolgens een emotionele binding wordt gevormd. Het diogenes-syndroom kan naast verzameldrang ook de symptomen apathie, zelfverwaarlozing, slechte zelfzorg, achteruitgang van het dagelijks functioneren, een vervuilde woonomgeving en sociale isolatie hebben.

Het syndroom van Diogenes komt veel voor bij ouderen, mensen met dementie en mensen die op een bepaald moment in hun leven in de steek zijn gelaten of die geen stabiele thuisomgeving hebben gehad.

13: syndroom van Klüver-Bucy

Stel je voor dat je verlangt naar de smaak van een boek of dat je seks wilt hebben met een auto. Dat is de realiteit voor mensen die getroffen zijn door het Kluver-Bucy-syndroom, een stoornis die wordt gekenmerkt door geheugenverlies, het verlangen om oneetbare voorwerpen te eten en seksuele aantrekkingskracht tot levenloze voorwerpen.

De naam syndroom van Klüver-Bucy wordt tegenwoordig alleen informeel gebruikt, mogelijk doordat het onderzoek van Klüver en Bucy zich alleen met apen bezighield en het volledige scala van symptomen bij mensen zeer weinig voorkomt. Tegenwoordig gebruikt men de bredere term organische persoonlijkheidsstoornis.

14: syndroom van Parijs

Het Paris Syndrome of syndroom van Parijs is een zeer vreemde tijdelijke mentale stoornis die ervoor zorgt dat je volledig overweldigd raakt tijdens een bezoek aan de stad Parijs. Interessant is dat het het meest voorkomt onder Japanse reizigers. Van de ongeveer 6 miljoen Japanse bezoekers aan Parijs per jaar, ervaren ondeveer 20 bezoekers de overweldigende angst, depersonalisatie, derealisatie, vervolgingsideeën, hallucinaties en acute waanideeën die het syndroom van Parijs kenmerken.

Artsen kunnen alleen maar raden wat de oorzaak is van deze zeldzame aandoening. Omdat de meeste mensen die het Parijs-syndroom ervaren geen geschiedenis hebben van een psychische aandoening is het vermoeden dat het syndroom wordt veroorzaakt door de taalbarrière, fysieke en mentale uitputting, en de realiteit van Parijs in vergelijking met de geïdealiseerde versie.

15: syndroom van Stendhal

Het syndroom van Stendhal, ook wel stendhalsyndroom genoemd, treedt op als iemand volledig overrompeld wordt door de schoonheid van kunst. Het is een psychosomatische ziekte die gelukkig maar tijdelijk is.

Mensen met dit syndroom melden een plotselinge snelle hartslag, overweldigende angst, verwarring, duizeligheid en zelfs hallucinaties. Het syndroom treedt op wanneer iemand wordt blootgesteld aan een grote hoeveelheid kunst op één plaats, of in een andere omgeving die wordt gekenmerkt door extreme schoonheid.

Het Stendahlsyndroom is vernoemd naar de 19e eeuwse Franse auteur die in detail zijn ervaring beschreef na een reis naar Florence in 1817.