brown wooden cross on brown wooden dock during daytime

Anchoring bias: het belang van een eerste inschatting

Anchoring bias, referentie-effect of verankeringseffect betekent dat je overmatig wordt beïnvloed door het eerste stukje informatie dat je krijgt. Je stelt vertrouwen in het eerste stuk informatie (het “anker”) dat je ontvangt voordat je een beslissing neemt. Dit anker kan vervolgens je latere oordelen en beslissingen beïnvloeden, vaak op manieren die je je niet realiseert. Dit zijn enkele alledaagse voorbeelden van het verankeringseffect:

Kopen van een auto: Bij een bezoek aan een autodealer zie je een auto geprijsd op €30.000. De verkoper vertelt je dat de auto oorspronkelijk €35.000 was. Onmiddellijk lijkt €30.000 een betere deal, ook al had je misschien een goedkopere auto kunnen vinden als je niet door die oorspronkelijke prijs was beïnvloed.

Supermarktaanbiedingen: In de supermarkt zie je een bord dat zegt “Limiet: 6 per klant” voor een bepaald product. Zelfs als je maar 2 of 3 van dat product nodig had, koop je er waarschijnlijk meer omdat dat aantal van 6 een ankerpunt in je gedachten heeft gezet.

Eerste indrukken: Bij sollicitatiegesprekken kan een eerste positieve indruk van een kandidaat ervoor zorgen dat de interviewer latere negatieve punten over het hoofd ziet, en vice versa.

Huis kopen: Als je een huis wilt kopen en de makelaar laat je eerst een extreem duur huis zien, kunnen de volgende huizen die je ziet (zelfs als ze nog steeds prijzig zijn) redelijk geprijsd lijken in vergelijking met het eerste huis.

Eten bestellen: Bij het bekijken van een restaurantmenu zie je een paar zeer dure items bovenaan. Hierdoor lijken de andere, iets goedkopere items, een veel betere waarde, ook al zijn ze mogelijk nog steeds aan de dure kant.

Salarisonderhandelingen: Als je een baan krijgt aangeboden en je potentiële werkgever doet een startsalarisvoorstel, kan dit cijfer je verwachtingen en daaropvolgende onderhandelingen sterk beïnvloeden. Als het aanbod bijvoorbeeld €50.000 is, voelt een tegenbod van €55.000 redelijk, terwijl je misschien begonnen was met vragen om €60.000 als dat oorspronkelijke anker er niet was.

Denkfout:
De eerste inschatting is het juiste referentiekader

Lees meer over denkfouten in cognitieve bias

In de medische praktijk

Deze lastige kleine cognitieve vooringenomenheid heeft niet alleen invloed op salaris- of prijsonderhandelingen. Artsen of psychologen kunnen ook vatbaar zijn voor verankering bij de diagnose van patiënten. De eerste indruk van de arts of de psycholoog van jou creëert dan een ankerpunt dat soms ten onrechte alle volgende beoordelingen beïnvloedt.

Als je een nieuwe arts of psycholoog ziet die je vraagt om je hele ziektegeschiedenis te vertellen, ook al staat dat in je dossier, dan is dit de reden. Het is mogelijk dat deze arts of psycholoog hierdoor een vitaal stuk informatie ontdekt dat eerder over het hoofd werd gezien door anchoring bias.

De oorsprong van het verankeringseffect

De menselijke geest heeft een natuurlijke neiging om complexiteit te verminderen. Wanneer je wordt geconfronteerd met een beslissing of inschatting, kan het moeilijk zijn om alle beschikbare informatie te verwerken. Een snel, eerst beschikbaar referentiepunt – het anker – helpt de complexiteit te verminderen en biedt een startpunt voor verdere evaluatie.

Impact op besluitvorming

Anchoring bias kan leiden tot minder optimale beslissingen. Als je te sterk verankerd bent in een initiële inschatting, kun je relevante informatie die later wordt gepresenteerd, negeren of minimaliseren. Hierdoor kun je kansen mislopen of onjuiste beslissingen nemen.

Strategieën om het verankeringseffect te bestrijden

  1. Wees je bewust: Het simpele besef dat het verankeringseffect bestaat, kan je al helpen het te herkennen en er tegen te vechten.
  2. Zoek actief naar tegengestelde informatie: In plaats van je te concentreren op het anker, dwing jezelf om bewijs te vinden dat het tegendeel ondersteunt.
  3. Stel meerdere schattingen op: Voordat je een definitieve beslissing neemt, overweeg dan verschillende scenario’s en de informatie die elk van hen ondersteunt.
  4. Neem de tijd: Geef jezelf de tijd om beslissingen te nemen. Overhaaste beslissingen kunnen de kans vergroten dat je te veel op het anker vertrouwt.

Inzicht in de kracht van het eerste referentiepunt

Het begrijpen van het verankeringseffect is niet alleen belangrijk voor individuele besluitvorming, maar ook voor professionals in bijvoorbeeld marketing, onderhandelingen en financiën. Door je bewust te zijn van dit fenomeen, kun je nauwkeuriger en weloverwogen beslissingen nemen en de invloed van externe factoren op je oordeel minimaliseren.

Scroll naar boven