woman stand in front of glass mirror

Autismespectrumstoornis versus borderline persoonlijkheidsstoornis: overeenkomsten en verschillen

Wat is een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS)?

Een Borderline persoonlijkheidsstoornis is een in het Diagnostisch en Statistisch Handboek (DSM) vermelde persoonlijkheidsstoornis. Bij de borderline persoonlijkheidsstoornis zie je een patroon van onstabiele relaties, onstabiele stemming, impulsiviteit, identiteitsstoornis en woede.

Borderline persoonlijkheidsstoornis wordt vaak gekarakteriseerd als een hechtingsstoornis: de intense gevoelens en angst om in de steek gelaten te worden, de verwoede pogingen om dat te vermijden en de instabiliteit van relaties komen vanuit een hechtingsprobleem. Vroege verwaarlozing en emotionele mishandeling zijn daarnaast belangrijke factoren.

Wat is een autismespectrumstoornis (ASS)?

Een autismespectrumstoornis is een in het Diagnostisch en Statistisch Handboek (DSM) vermelde stoornis met tekort in sociale communicatie en sociale interactie, en met beperkende, zich herhalende patronen van gedrag interesses en activiteiten.

Autismespectrumstoornis is daarnaast een stoornis in de sociale ontwikkeling, met belangrijke overlappingen met borderline vanwege het belangrijkste probleem dat het gevolg is van pervasieve vroege ontbering (Reactieve Hechtingsstoornis).

Wat zijn de verschillen tussen ASS en BPS?

Het belangrijkste verschil is dat je wordt geboren met autismespectrumstoornis maar dat je een borderline persoonlijkheidsstoornis later ontwikkelt. 

Op het eerste gezicht zijn er daarnaast nog veel meer verschillen tussen deze twee stoornissen. Je zult bijvoorbeeld niet een van deze stoornissen vermeld zien staan als een mogelijke differentiële diagnose voor de andere. Wat je bij deze twee stoornissen wel ziet is een overlapping, vooral op het cognitieve vlak.

Als je de stoornissen vergelijkt met behulp van het vijf-persoonlijkheidsdimensies-model (extraversie, vriendelijkheid, emotionele stabiliteit, ordelijkheid en openheid), zie je bij borderline persoonlijkheidsstoornis hogere niveaus van extraversie en openheid en lagere niveaus van ordelijkheid en emotionele stabiliteit dan bij autismespectrumstoornissen. Beide stoornissen hebben hetzelfde niveau van vriendelijkheid en vergelijkbare niveaus van sociale vermijding en beperkte expressiviteit.

Lees ook: De ‘Big Five’ persoonlijkheidsdimensies

Wat zijn de overeenkomsten tussen ASS en BPS?

Een van de belangrijkste problemen die zowel mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) of autismespectrumstoornis (ASS) ondervinden is dat ze emotionele en relationele interacties een uitdaging vinden.

De sociale en communicatieve symptomen bij autismespectrumstoornis zijn grotendeels dezelfde als die van kinderen met een reactieve hechtingsstoornis; Borderline persoonlijkheidsstoornis is in essentie ook een hechtingsstoornis. Dat zorgt voor belangrijke schijnbare overlappingen tussen symptomen van een autismespectrumstoornis en de problemen die mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis vertonen.

Kun je ASS en BPS tegelijk hebben?

Wat de mogelijke verwarring tussen autistische persoonlijkheidsstoornis en borderline persoonlijkheidsstoornis vergroot is dat de twee stoornissen comorbide kunnen zijn. Iemand kan tegelijk gediagnosticeerd worden met zowel een borderline persoonlijkheidsstoornis als een autismespectrumstoornis. Mensen die zowel autisme als borderline hebben worden ook wel boutistisch genoemd.

E-book over borderline:

In deze dsmmini komen mensen met borderline, naasten en hulpverleners aan het woord. Hoe zien en ervaren zij borderline persoonlijkheidsstoornis?
Je leest het in de ervaringsverhalen, interviews, artikelen, quotes en Q&A’s.
Voor iedereen die, op wat voor manier dan ook, te maken heeft met borderline en op zoek is naar herkenning of nieuwe inzichten.

Dit e-book is een PDF, je kunt hem lezen op je computer of telefoon zonder e-reader!

Bronnen

  • American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Fifth Edition). Arlington, VA: American Psychiatric Association. doi: 10.1176/appi.books.9780890425596
  • Barnow, S., Limberg, A., Stopsack, M., Spitzer, C., Grabe, H. J., Freyberger, H. J., et al. (2012). Dissociation and emotion regulation in borderline personality disorder. Psychol. Med. 42, 783–794. doi: 10.1017/S0033291711001917
  • Baron-Cohen, S. (1995). Mindblindness: An Essay on Autism and Theory of Mind. (pp. xxii, 171). Boston, MA: The MIT Press.
  • Baron-Cohen, S. (2011). The Science of Evil: On Empathy and the Origins of Cruelty. (pp. xii, 240). New York, NY: Basic Books.
  • Baron-Cohen, S., Leslie, A. M., and Frith, U. (1985). Does the autistic child have a “theory of mind?” Cognition 21, 37–46. doi: 10.1016/0010-0277(85)90022-8
  • Baron-Cohen, S., and Wheelwright, S. (2004). The empathy quotient: an investigation of adults with asperger syndrome or high functioning autism, and normal sex differences. J. Autism Dev. Disord. 34, 163–175. doi: 10.1023/B:JADD.0000022607.19833.00
  • Batchelder, L., Brosnan, M., and Ashwin, C. (2017). The development and validation of the empathy components questionnaire (ECQ). PLoS ONE 12:e0169185. doi: 10.1371/journal.pone.0169185
  • Conklin, C. Z., Bradley, R., and Westen, D. (2006). Affect regulation in borderline personality disorder. J. Nerv. Ment. Dis. 194, 69–77. doi: 10.1097/01.nmd.0000198138.41709.4f
  • Davis, M. H. (1983). The effects of dispositional empathy on emotional reactions and helping: a multidimensional approach. J. Pers. 51, 167–184. doi: 10.1111/j.1467-6494.1983.tb00860.x
  • Donegan, N. H., Sanislow, C. A., Blumberg, H. P., Fulbright, R. K., Lacadie, C., Skudlarski, P., et al. (2003). Amygdala hyperreactivity in borderline personality disorder: implications for emotional dysregulation. Biol. Psychiatry 54, 1284–1293. doi: 10.1016/S0006-3223(03)00636-X
  • Dudas, R. B., Lovejoy, C., Cassidy, S., Allison, C., Smith, P., and Baron-Cohen, S. (2017). The overlap between autistic spectrum conditions and borderline personality disorder. PLoS ONE 12:e0184447. doi: 10.1371/journal.pone.0184447
  • Dziobek, I., Preißler, S., Grozdanovic, Z., Heuser, I., Heekeren, H. R., and Roepke, S. (2011). Neuronal correlates of altered empathy and social cognition in borderline personality disorder. Neuroimage 57, 539–548. doi: 10.1016/j.neuroimage.2011.05.005
  • Fonagy, P. (2000). Attachment and borderline personality disorder. J. Am. Psychoanal Assoc. 48, 1129–1146; discussion 1175–87. doi: 10.1177/00030651000480040701
  • Fonagy, P., Steele, H., and Steele, M. (1991). Maternal representations of attachment during pregnancy predict the organization of infant-mother attachment at one year of age. Child Dev. 62:891. doi: 10.2307/1131141
  • Franzen, N., Hagenhoff, M., Baer, N., Schmidt, A., Mier, D., Sammer, G., et al. (2011). Superior ‘theory of mind’ in borderline personality disorder: an analysis of interaction behavior in a virtual trust game. Psychiatry Res. 187, 224–233. doi: 10.1016/j.psychres.2010.11.012
  • Ghiasi, H., Mohammadi, A., and Zarrinfar, P. (2016). An investigation into the roles of theory of mind, emotion regulation, and attachment styles in predicting the traits of borderline personality disorder. Iran. J. Psychiatry 11, 206–213.
  • Goldenfeld, N., Baron-Cohen, S., and Wheelwright, S. (2005). Empathizing and systemizing in males, females, and autism. Clin. Neuropsych. 2, 338–345.
  • Gratz, K. L., Rosenthal, M. Z., Tull, M. T., Lejuez, C. W., and Gunderson, J. G. (2006). An experimental investigation of emotion dysregulation in borderline personality disorder. J. Abnorm. Psychol. 115, 850–855. doi: 10.1037/0021-843X.115.4.850
  • Guttman, H., and Laporte, L. (2002). Alexithymia, empathy, and psychological symptoms in a family context. Compr. Psychiatry 43, 448–455. doi: 10.1053/comp.2002.35905
  • Harari, H., Shamay-Tsoory, S. G., Ravid, M., and Levkovitz, Y. (2010). Double dissociation between cognitive and affective empathy in borderline personality disorder. Psychiatry Res. 175, 277–279. doi: 10.1016/j.psychres.2009.03.002
  • Harmsen, I. E. (2019). Empathy in autism spectrum disorder. J. Autism Dev. Disord. 49, 3939–3955. doi: 10.1007/s10803-019-04087-w
  • Hofvander, B., Delorme, R., Chaste, P., Nydén, A., Wentz, E., Ståhlberg, O., et al. (2009). Psychiatric and psychosocial problems in adults with normal-intelligence autism spectrum disorders. BMC Psychiatry 9:35. doi: 10.1186/1471-244X-9-35
  • Jackson, P. L., Brunet, E., Meltzoff, A. N., and Decety, J. (2006). Empathy examined through the neural mechanisms involved in imagining how I feel versus how you feel pain. Neuropsychologia 44, 752–761. doi: 10.1016/j.neuropsychologia.2005.07.015
  • Kalpakci, A., Vanwoerden, S., Elhai, J. D., and Sharp, C. (2016). The Independent Contributions of Emotion Dysregulation and Hypermentalization to the “Double Dissociation” of Affective and Cognitive Empathy in Female Adolescent Inpatients With BPD. J. Pers. Disord. 30, 242–260. doi: 10.1521/pedi_2015_29_192
  • Linehan, M. (1993). Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder. Guilford Press.
  • Lugnegård, T., Hallerbäck, M. U., and Gillberg, C. (2012). Personality disorders and autism spectrum disorders: what are the connections? Compr. Psychiatry 53, 333–340. doi: 10.1016/j.comppsych.2011.05.014
  • Mannion, A., Brahm, M., and Leader, G. (2014). Comorbid psychopathology in autism spectrum disorder. Rev. J. Autism Dev. Disorders 1, 124–134. doi: 10.1007/s40489-014-0012-y
  • Matson, J. L., and Goldin, R. L. (2013). Comorbidity and autism: trends, topics and future directions. Res. Autism Spectr. Disord. 7, 1228–1233. doi: 10.1016/j.rasd.2013.07.003
  • Matson, J. L., and Nebel-Schwalm, M. S. (2007). Comorbid psychopathology with autism spectrum disorder in children: an overview. Res. Dev. Disabil. 28, 341–352. doi: 10.1016/j.ridd.2005.12.004
  • Niedtfeld, I. (2017). Experimental investigation of cognitive and affective empathy in borderline personality disorder: effects of ambiguity in multimodal social information processing. Psychiatry Res. 253, 58–63. doi: 10.1016/j.psychres.2017.03.037
  • Phillips, W., Baron-Cohen, S., and Rutter, M. (1998). Understanding intention in normal development and in autism. Br. J. Dev. Psychol. 16, 337–348. doi: 10.1111/j.2044-835X.1998.tb00756.x
  • Salgado, R. M., Pedrosa, R., and Bastos-Leite, A. J. (2020). Dysfunction of empathy and related processes in borderline personality disorder: a systematic review. Harv. Rev. Psychiatry 28, 238–254. doi: 10.1097/HRP.0000000000000260
  • Shamay-Tsoory, S. G. (2011). The neural bases for empathy. Neuroscientist 17, 18–24. doi: 10.1177/1073858410379268
  • Sharp, C., and Fonagy, P. (2008). “Social cognition and attachment-related disorders,” in Social Cognition and Developmental Psychopathology (New York, NY: Oxford University Press), 271–302. doi: 10.1093/med/9780198569183.003.0010
  • Sharp, C., Ha, C., Carbone, C., Kim, S., Perry, K., Williams, L., et al. (2013). Hypermentalizing in adolescent inpatients: treatment effects and association with borderline traits. J. Pers. Disord. 27, 3–18. doi: 10.1521/pedi.2013.27.1.3
  • Sharp, C., Pane, H., Ha, C., Venta, A., Patel, A. B., Sturek, J., et al. (2011). Theory of mind and emotion regulation difficulties in adolescents with borderline traits. J. Am. Acad. Child Adolesc. Psychiatry, 50, 563-573.e1. doi: 10.1016/j.jaac.2011.01.017
  • Stroth, S., Paye, L., Kamp-Becker, I., Wermter, A.-K., Krach, S., Paulus, F. M., et al. (2019). Empathy in females with autism spectrum disorder. Front. Psychiatry 10:428. doi: 10.3389/fpsyt.2019.00428
  • Wheelwright, S., Baron-Cohen, S., Goldenfeld, N., Delaney, J., Fine, D., Smith, R., et al. (2006). Predicting autism spectrum quotient (AQ) from the systemizing quotient-revised (SQ-R) and empathy quotient (EQ). Brain Res. 1079, 47–56. doi: 10.1016/j.brainres.2006.01.012
  • Yen, S., Shea, M. T., Battle, C. L., Johnson, D. M., Zlotnick, C., Dolan-Sewell, R., et al. (2002). Traumatic exposure and posttraumatic stress disorder in borderline, schizotypal, avoidant, and obsessive-compulsive personality disorders: findings from the collaborative longitudinal personality disorders study. J. Nerv. Ment. Dis. 190, 510–518. doi: 10.1097/00005053-200208000-00003
  • Zaki, J., Weber, J., Bolger, N., and Ochsner, K. (2009). The neural bases of empathic accuracy. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 106, 11382–11387. doi: 10.1073/pnas.0902666106