blue and white coral reef

Trypofobie (gaatjesfobie)

Trypofobie is een aandoening waarbij iemand een angst of afkeer heeft voor clusters van kleine gaatjes. Hoewel trypofobie niet wordt erkend door de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) van de American Psychiatric Association, wordt de term trypofobie al sinds 2009 gebruikt.

  • Er is momenteel weinig onderzoek naar de aandoening, maar er bestaan wel enkele theorieën.
  • Sommige onderzoekers trekkenhet bestaan van trypofobie als aandoening of fobie in twijfel.
  • Omdat sommige potentieel gevaarlijke dieren patronen met kleine gaatjes op hun lichaam hebben, kunnen mensen een onbewuste associatie hebben tussen deze patronen en de dieren.

Wat triggert trypofobie?

Mensen die symptomen van trypofobie ervaren worden vaak getriggerd door specifieke beelden van clusters van kleine, onregelmatige gaatjes, zoals:

  • sponzen
  • zeepbellen
  • koraal
  • zeesponzen
  • honingraten
  • watercondensatie
  • bijenkorven
  • zaaddozen
  • aardbeien
  • granaatappels
  • bellen
  • clusters van ogen (zoals bij sommige insecten)

Symptomen van trypofobie

Mensen met trypofobie kunnen de volgende symptomen ervaren als ze een voorwerp met kleine gaten zien:

  • gevoelens van walging, angst, of ongemak
  • kippenvel
  • jeuk op de huid
  • huidkriebels
  • zweten
  • misselijkheid
  • paniekaanvallen

Onderzoek naar trypofobie

Een studie uit 2013 onderzocht beelden die trypofobie opwekken en ontdekte dat wanneer mensen die de aandoening niet hebben een foto van bijvoorbeeld een honingraat zien, ze aan honing of bijen denken, maar dat mensen met trypofobie de honingraat onbewust associëren met een gevaarlijk dier – in dit geval een ratelslang – waarvan het patroon vergelijkbaar is.

Een studie uit 2017 concludeerde dat van de 95 onderzochte proefpersonen de symptomen van trypofobie langdurig en aanhoudend waren. Uit het onderzoek bleek ook dat veel van de ondervraagden depressie en gegeneraliseerde angst hadden. De studie toonde ook aan dat wanneer mensen met trypofobie clusters van gaten tegenkwamen, ze gevoelens van walging ervoeren en geen angst.

Een andere studie uit 2017 suggereert dat trypofobie een evolutionaire reactie is om een persoon te waarschuwen voor de aanwezigheid van parasieten of andere infectieziekten. De onderzoekers leggen uit dat op basis van hun bevindingen mensen met trypofobie de perceptie kunnen hebben dat de clusterbeelden signalen zijn van ectoparasieten (parasieten, zoals vlooien, die buiten de gastheer leven) en huidoverdraagbare ziekteverwekkers (druppels die worden verspreid door hoesten of niezen).

Een Chinese studie evalueerde of symptomen van trypofobie bij kleuters en hun ongemak specifiek gebaseerd was op de kenmerken van de visuele stimuli, of als een onbewuste angst voor giftige dieren. Ze concludeerden dat het ongemak niet gerelateerd was aan een onbewuste associatie met giftige dieren, maar te wijten aan de kenmerken van het clusterpatroon zelf.

Behandeling

Hoewel er geen specifieke behandeling voor trypofobie bestaat, zijn er wel enkele behandelingen beschikbaar voor fobieën. Behandelingen kunnen bestaan uit therapie, medicatie en zelfhulp.

Therapie

Mogelijke therapie:

  • Cognitieve gedragstherapie (CGT): Dit is een gesprekstherapie, die wordt gedaan met een therapeut of counselor om te onderzoeken hoe gedachten gevoelens en gedragingen veroorzaken. Therapeuten werken met cliënten en moedigen hen aan doelen te stellen en te bereiken.
  • Exposuretherapie (desensibilisatie): Dit is een behandelmethode waarbij een therapeut een persoon in kleine doses blootstelt aan zijn fobie.
  • Groepstherapie of een zelfhulpgroep: Veel mensen vinden contact met lotgenoten erg prettig.

Medicijnen

Soms zullen artsen bepaalde medicijnen voorschrijven om fobieën of de bijwerkingen ervan, zoals angst, te behandelen. Mogelijke medicatie bij een fobie is:

  • antidepressiva
  • kalmeringsmiddelen
  • bètablokkers

Levensstijl

Mogelijke aanpassingen aan je levensstijl:

  • lichaamsbeweging,
  • gezond eten,
  • goede slaaphygiëne,
  • het vermijden van cafeïne en andere stimulerende middelen.
  • Toepassen van ontspanningstechnieken (op oefeningen gebaseerde technieken en visualisatiemethoden)

Samenvatting

Iemand met trypofobie ervaart symptomen zoals angst, afkeer, angst, kippenvel en paniek bij het zien van clusters van kleine gaatjes. Trypofobie wordt momenteel niet erkend door de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) van de American Psychiatric Association, en er is tegenstrijdig onderzoek over de vraag of de aandoening in feite een echte fobie is. Er is meer onderzoek op dit gebied nodig.

Bronnen