theatrale persoonlijkheidsstoornis of aandachtsstoornis

Theatrale persoonlijkheidsstoornis of aandachtsstoornis

Wat is een theatrale persoonlijkheidsstoornis?

Mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis of aandachtsstoornis vertonen gedrag dat zeer emotioneel en dramatisch is. Iemand met deze stoornis kan ook overmatig aandacht van andere mensen zoeken.

De symptomen van een theatrale persoonlijkheidsstoornis kunnen een negatieve invloed hebben op intieme relaties en je werk. Een behandeling kan helpen om de intensiteit van je symptomen en gedachten te verminderen. Mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis gedijen vaak goed in sociale situaties, en met de juiste steun kunnen zij een bevredigend leven leiden.

De theatrale persoonlijkheidsstoornis is op zichzelf vrij onbekend. Het staat in de DSM-5 in Cluster B, samen met borderline persoonlijkheidsstoornis en narcistische persoonlijkheidsstoornis en heeft overlappende trekken met deze stoornissen. Cluster B persoonlijkheidsstoornissen gaan vaak gepaard met gedrag dat overdreven emotioneel, grillig en dramatisch is.

Symptomen van een theatrale persoonlijkheidsstoornis

Mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis of aandachtsstoornis kunnen zich ontmoedigd of afgewezen voelen als ze niet het middelpunt van de belangstelling zijn. Ze komen vaak levendig of overdreven verleidelijk over en andere mensen kunnen hen beschrijven als altijd in het middelpunt van de aandacht.

De volgende symptomen komen vaak voor:

  • je voelt je ongemakkelijk als je niet in het middelpunt van de belangstelling staat
  • je gedraagt je overdreven seksueel
  • je hebt last van wisselende emoties zoals jaloezie of hebzucht
  • je gebruikt je uiterlijk om aandacht te krijgen
  • je gebruikt impressionistische spraak die details mist
  • je ervaart emoties die op anderen overdreven en dramatisch overkomen
  • je spreekt of gedraagt je suggestief of verleidelijk
  • je gelooft dat relaties intiemer zijn dan ze in werkelijkheid zijn

Een studie uit 2019 suggereert dat mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis ook vaak alexithymie hebben, een eigenschap waarbij je niet in staat bent emoties te herkennen of te beschrijven.

Lees ook: Wat is alexithymie of emotieblindheid?

Afweermechanismen zijn onbewuste mentale processen die een persoon beschermen tegen overweldigd worden door angst. Mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis gebruiken vaak repressie of dissociatie als afweermechanisme.

  • Repressie verwijst naar wanneer iemand pijnlijke prikkels zoals herinneringen, gedachten en gevoelens buiten het bewuste bewustzijn houdt.
  • Dissociatie verwijst naar het mentale proces waarin iemand losraakt van zijn gedachten, gevoelens, herinneringen, en identiteitsgevoel.

Lees ook: Repressie als afweermechanisme

Lees ook: Dissociatie als copingmechanisme

Problemen door een theatrale persoonlijkheidsstoornis

Iemand met een theatrale persoonlijkheidsstoornis kan de volgende problemen ondervinden die met hun aandoening te maken hebben:

  • Overdreven seksueel gedrag kan het moeilijk maken om langdurige romantische relaties te onderhouden.
  • je kan boos worden als hij kritiek of negatieve feedback krijgt. Dit kan bepaalde werkomgevingen uitdagender maken voor jezelf, je collega’s, en je werkgevers.
  • Mensen met cluster B stoornissen zoals hebben ook de neiging avontuur te zoeken. Dit kan leiden tot risicovol gedrag zoals middelengebruik.
  • Het is niet ongewoon dat mensen met een cluster B persoonlijkheidsstoornis ook depressies of angsten ervaren. Daarom kan iemand ook symptomen van deze aandoeningen ervaren.

Diagnose van een theatrale persoonlijkheidsstoornis

Er zijn geen specifieke psychometrische tests om de diagnose theatrale persoonlijkheidsstoornis te stellen, maar een psychiater zal waarschijnlijk de criteria in het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders gebruiken om te beoordelen of iemand al dan niet een theatrale persoonlijkheidsstoornis heeft.

Om de diagnose theatrale persoonlijkheidsstoornis te krijgen moet je vijf van de acht symptomen vertonen en ook regelmatig uitgebreide tekenen van emotionele ontregeling vertonen.

Deze symptomen moeten ook begonnen zijn tegen de tijd dat je de vroege volwassenheid bereikt.

Oorzaken van een theatrale persoonlijkheidsstoornis

De precieze oorzaken van een theatrale persoonlijkheidsstoornis zijn momenteel onbekend. Sommige onderzoekers denken dat het kan ontstaan door een combinatie van aangeleerd gedrag en erfelijke factoren.

Andere psychologen geloven dat de kans dat iemand last heeft van een theatrale persoonlijkheidsstoornis groter wordt als meerdere leden van dezelfde familie er last van hebben.

Opvoedingsstijlen kunnen ook een rol spelen bij de kans om een theatrale persoonlijkheidsstoornis te ontwikkelen. Als je als kind je ouder of verzorger dramatisch, ongepast of overdreven seksueel gedrag ziet vertonen is de kans groter dat je deze persoonlijkheidsstoornis ontwikkelt.

Een andere mogelijke verklaring is dat theatrale persoonlijkheidsstoornis ontwikkelt als een manier om om te gaan met traumatische jeugdervaringen.

Behandeling van een theatrale persoonlijkheidsstoornis

Met behulp van therapie kun je leren hun emoties beter te reguleren, de invloed begrijpen die ze op anderen hebben, en eventuele maladaptieve denkpatronen te veranderen. Dit kan je helpen in zijn je relaties en werkomgeving.

Psychotherapie is meestal de primaire behandeling voor een theatrale persoonlijkheidsstoornis. Hierbij bespreekt je je gevoelens en ervaringen met een therapeut. De therapeut kan je dan helpen de reden achter bepaalde handelingen en gedragingen te bepalen.

Enkele voorbeelden van psychotherapie die nuttig kan zijn voor mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis zijn cognitief-analytische therapie (CAT) en cognitieve gedragstherapie (CGT).

CAT is een praattherapie die zich richt op de manier waarop je denkt, je voelt, en handelt. Onderzoek suggereert dat dit soort therapie kan helpen de intensiteit van de symptomen van een theatrale persoonlijkheidsstoornis te verminderen, hoewel onderzoekers de effectiviteit ervan verder moeten bestuderen.

CGT helpt je om negatieve gedachtenpatronen te identificeren en aan te pakken. Het kan je helpen rustiger te denken en te handelen.

Bronnen